«بزووتنەوەی کوردی ڕۆژهەڵات و لۆمپەنیزمی سیاسی» (بەشی یەکەم)

وەحید کەماڵی ئیلامی

پێناسە‭ : ‬وشەی‭ ‬لۆمپەنیزم‭ ‬یان‭ ‬لۆمپەن‭ (‬Lumpen‭) ‬لە‭ ‬زمانی‭ ‬ئەڵمانییەوە‭  ‬وەرگیراوە‭ ‬و‭ ‬ئەم‭ ‬وشەیە‭ ‬لە‭ ‬بواری‭ ‬واتای‭ ‬وشە‭ ‬و‭ ‬چەمک‭ ‬بە‭ ‬کەسێک‭ ‬دەوترێت‭ ‬کە‭ ‬ئەندامی‭ ‬ھیچ‭ ‬گرۆپ‭  ‬یاخود‭ ‬چینێکی‭ ‬تایبەت‭ ‬نەبێت‭ ‬و‭ ‬ھەژار‭ ‬و‭ ‬کوێرەوەر‭  ‬بووبێت‭ ‬و‭ ‬لە‭ ‬تەبەقەو‭ ‬جێگەو‭ ‬پێگەی‭ ‬خۆی‭ ‬دابڕابێت‭ ‬و‭ ‬بە‭ ‬مرۆڤێکی‭ ‬بێ‭ ‬ئیش‭ ‬و‭ ‬کار‭ ‬لە‭ ‬قەڵەم‭ ‬دەدرێت‭ .(‬سەرچاوە‭ : ‬ویکی‭ ‬پدیا‭ ).‬

لەم‭ ‬بابەتە‭ ‬دەمەوێت‭ ‬چەندە‭ ‬کورت‭ ‬ئاماژەیەک‭ ‬بدەم‭ ‬بە‭ ‬ھەبوونی‭ ‬ئەم‭ ‬چەمکە‭ ‬لە‭ ‬ناخی‭ ‬کەسایەتی‭ ‬حقوقی‭ ‬بزوتنەوەی‭ ‬کوردستانی‭ ‬ڕۆژھەڵات‭ ‬و‭ ‬کاریگەرییەکانی‭ ‬لەسەر‭ ‬تاکی‭ ‬کورد‭ ‬و‭ ‬حێزبەکوردییەکانی‭ ‬ڕۆژھەڵات‭ ‬و‭ ‬بزانین‭ ‬تا‭ ‬چەن‭ ‬ئەم‭ ‬چەمکە‭ ‬ھۆکار‭ ‬بووە‭ ‬و‭ ‬لە‭ ‬لایەن‭ ‬دوژمن‭  ‬و‭ ‬دۆستەنەزانەکان‭  ‬بەکارھاتووە‭ ‬بۆ‭ ‬شکاندنی‭ ‬خەباتی‭ ‬ڕزگاریخوازی‭ ‬نەتەوەی‭ ‬کورد‭ ‬لە‭ ‬کوردستانی‭ ‬ڕۆژھەڵات؟

دوای‭ ‬ئاوارە‭ ‬بوون‭ ‬و‭ ‬دوور‭ ‬کەوتنەوەی‭ ‬ھێزە‭ ‬کوردییەکانی‭ ‬ڕۆژھەڵاتی‭ ‬کوردستان‭ ‬و‭ ‬جێگر‭ ‬بوونیان‭ ‬لە‭ ‬خاکی‭ ‬ھەرێمی‭ ‬کوردستان‭ ‬چی‭ ‬لە‭ ‬ڕوی‭ ‬ناچاری‭ ‬یاخود‭ ‬بە‭ ‬زۆرەملی‭ ‬و‭ ‬ویستی‭ ‬ھێزی‭ ‬نەیار‭ (‬کۆماری‭ ‬ئیسلامی‭ ) ‬،‭ ‬قەبارە‭ ‬و‭ ‬ھەیکەلی‭ ‬گشتی‭ ‬بزووتنەوی‭ ‬سیاسی‭ ‬نەتەوەیی‭ ‬کوردستانی‭ ‬ڕژهەڵات‭ ‬بە‭ ‬تایبەت‭ ‬ھێزە‭ ‬سیاسییەکان‭ ‬کەوتنە‭ ‬بن‭ ‬ھەژموونی‭ ‬راستەوەخۆ‭ ‬و‭ ‬کاریگەری‭ ‬و‭ ‬چوارچێوەی‭ ‬بەرژەوەندییەکانی‭ ‬حکومەتی‭ ‬ھەرێم‭ ‬و‭ ‬ھێزە‭ ‬سیاسییەکانی‭ ‬دەسەڵات‭ ‬بە‭ ‬دەست‭ ‬لە‭ ‬ھەرێمی‭ ‬کوردستان‭ ‬و‭ ‬سیاسەتەکانی‭ ‬ناڕاستەوخۆ‭ ‬و‭ ‬جارو‭ ‬باریش‭ ‬ڕاستەوخۆی‭ ‬کۆماری‭ ‬ئیسلامی‭ ‬بەنیسبەت‭ ‬بزووتنەوەی‭ ‬کوردی‭ ‬ڕۆژھەڵات‭ ‬بەگشتی‭ ‬و‭ ‬حێزبەکانی‭ ‬ڕۆژھەڵات‭ ‬بەتایبەتی،‭ ‬بە‭ ‬واتای‭ ‬دیکە‭ ‬حێزبە‭ ‬کوردییەکانی‭ ‬ڕۆژھەڵات‭ ‬و‭ ‬بزاوتی‭ ‬کوردی‭ ‬ڕۆژھەڵات‭ ‬بوونە‭ ‬سووتەمەنی‭ ‬و‭ ‬کارتی‭ ‬یاری‭ ‬سیاسی‭ ‬و‭ ‬دیپلۆماتیک‭ ‬لە‭ ‬نێوان‭ ‬حێزبەکانی‭ ‬دەسەڵاتدار‭ ‬لەھەرێمی‭ ‬کوردستان‭ ‬و‭ ‬دەسەڵاتی‭ ‬کۆماری‭ ‬ئیسلامی‭ ‬و‭ ‬کەوتنە‭ ‬بەر‭ ‬شەپۆلە‭ ‬بەردەوامەکانی‭ ‬سیاسەتی‭ ‬ناوچەیی‭ ‬و‭ ‬ململانیەکانی‭ ‬ناوخۆی‭ ‬ھەرێمی‭ ‬کوردستان‭ ‬و‭ ‬دەوڵەتانی‭ ‬دەوروبەر‭ ‬و‭ ‬دەرئەنجامی‭ ‬بەردەوامی‭ ‬ئەم‭ ‬دۆخە‭ ‬و‭ ‬ساڵانی‭ ‬درێژی‭ ‬دوور‭ ‬بوونەوە‭ ‬لە‭ ‬خەڵکی‭ ‬کوردستانی‭ ‬ڕۆژهەڵات‭ ‬بە‭ ‬ڕوونی‭ ‬لەبەر‭ ‬چاوی‭ ‬ھەمووانە‭. (‬ئەمە‭ ‬سەرەڕای‭ ‬ئەوەیە‭ ‬کە‭ ‬لەم‭ ‬یەک‭ ‬دوساڵی‭ ‬دواییەدا‭ ‬ھێزە‭ ‬کوردییەکانی‭ ‬ڕۆژھەڵات‭ ‬بە‭ ‬ھۆی‭ ‬گوڕانکارییەکان‭ ‬لە‭ ‬ناوچەکە‭ ‬و‭ ‬ئەو‭ ‬دۆخەی‭ ‬ئێستا‭ ‬کۆماری‭ ‬ئیسلامی‭ ‬تێ‭ ‬کەوتووە‭ ‬توانیویانە‭ ‬تا‭ ‬ڕادەیەکی‭ ‬کەمیش‭ ‬بێت‭ ‬ھەستانەوەیەک‭ ‬بۆ‭ ‬خۆیان‭ ‬دروست‭ ‬بکەن‭ ‬و‭ ‬ھەنگاو‭ ‬بەرەو‭ ‬سیاسەتی‭ ‬ھاوبەش‭ ‬بە‭ ‬نسبەت‭ ‬تێکۆشانی‭ ‬خۆیان‭ ‬بۆ‭ ‬کوردستانی‭ ‬ڕۆژهەڵات‭ ‬ھەڵگرن‭...).‬

نامەوێت‭ ‬زۆر‭ ‬بڕۆمە‭ ‬ناو‭ ‬وردەکارییەکان‭ ‬و‭ ‬بڕوام‭ ‬وایە‭ ‬ھەموو‭ ‬تاکێکی‭ ‬کورد‭ ‬کە‭ ‬بەدواداچوون‭ ‬بۆ‭ ‬دۆزی‭ ‬کوردی‭ ‬ڕۆژھەڵات‭ ‬دەکەن‭ ‬باش‭ ‬دەزانن‭ ‬دەستکەوتە‭ ‬نێگەتیڤەکانی‭ ‬ئەو‭ ‬سەردەم‭ ‬و‭ ‬قۆناغە‭ ‬دوور‭ ‬و‭ ‬درێژ‭ ‬و‭ ‬نالەبار‭ ‬و‭ ‬زەرەرمەندە‭ ‬چی‭ ‬بووە‭ ‬بۆ‭ ‬بزاڤی‭ ‬مافخوازی‭ ‬کوردی‭ ‬ڕۆژھەڵات‭ ‬بەگشتی‭ ‬وحێزبەکانی‭ ‬ڕۆژھەڵات‭ ‬بەتایبەتی‭ ‬چونکە‭ ‬بەدەیان‭ ‬کۆڕ‭ ‬و‭ ‬کۆبوونەوەو‭ ‬سیمینار‭ ‬و‭ ‬کونفرانس‭ ‬و‭ ‬وتار‭ ... ‬لەم‭ ‬بوارە‭ ‬کراوە‭ ‬و‭ ‬نووسراوەتەوە‭. ‬لەلایەکی‭ ‬دیکەش‭ ‬ھەم‭ ‬ھێزە‭ ‬سیاسییەکانی‭ ‬کوردستانی‭ ‬ڕۆژهەڵات‭ ‬و‭ ‬ھەم‭ ‬خەڵکی‭ ‬کورد‭ ‬نامۆ‭ ‬نین‭ ‬لەگەڵ‭ ‬سیاسەتەکانی‭ ‬ناوخۆیی‭ ‬و‭ ‬دەرەکی‭ ‬و‭ ‬پیلانەکانی‭ ‬کۆماری‭ ‬ئیسلامی‭ ‬بۆ‭ ‬ورد‭ ‬کردن‭ ‬و‭ ‬لەبار‭ ‬بردن‭ ‬و‭ ‬تواندنەوەی‭ ‬ھەنگاو‭ ‬بەھەنگاوی‭ ‬خەبات‭ ‬و‭ ‬تێکۆشانی‭ ‬نەتەوەیی‭ ‬کوردی‭ ‬ڕۆژھەڵات‭.‬

لێرەدا‭ ‬دەمەوێت‭ ‬بە‭ ‬تایبەت‭ ‬تیشک‭ ‬بخەمە‭ ‬سەر‭ ‬چەمک‭ ‬و‭ ‬ڕەھەندێک‭ ‬کە‭ ‬لەچاو‭ ‬باقی‭ ‬ھۆکار‭  ‬و‭ ‬چەمکەکانی‭ ‬دیکە‭ ‬و‭ ‬لە‭ ‬خەسارناسی‭ ‬بزۆتنەوەی‭ ‬سیاسی‭ ‬–‭ ‬نەتەوەیی‭ ‬کورد‭ ‬لە‭ ‬ڕۆژھەڵات‭  ‬کەمتر‭ ‬خراوەتە‭ ‬بەرباس‭ ‬و‭ ‬لێکۆڵین‭ ‬و‭ ‬ئەگەریش‭ ‬کاری‭ ‬لەسەر‭ ‬کرا‭ ‬بێت‭ ‬ڕەنگە‭ ‬بەم‭ ‬شێوەیە‭ ‬یاخود‭ ‬لەم‭ ‬ڕوانگەیە‭ ‬کە‭ ‬مەبەستی‭ ‬ئەم‭ ‬وتارەیە‭ ‬باسی‭ ‬لێ‭ ‬نەکرابێت‭ ‬و‭ ‬ئەویش‭ ‬‮«‬‭ ‬ڕۆڵی‭ ‬تاکی‭ ‬لۆمپەنی‭ ‬سیاسی‭ ‬و‭ ‬مەدەنی‭ ‬ڕۆژھەڵاتی‭ ‬کوردستان‭ ‬و‭ ‬ئەوانەی‭ ‬لە‭ ‬ژێرناوی‭ ‬ڕووناکبیر‭ ‬و‭ ‬پسپۆڕی‭ ‬کورد‭ ‬لە‭ ‬ڕۆژھەڵات‭ ‬لە‭ ‬بوارە‭ ‬جیاوازەکان‭ ‬و‭ ‬بە‭ ‬ناوی‭ ‬سیاسەتمەدار‭ ‬و‭ ‬چالاکی‭ ‬سەربەخۆ‭ ‬و‭ ‬بێلایەن‭ ‬دەستێوەردانی‭ ‬ئۆپۆرتونیستی‭ ‬و‭ ‬ڕڤیزیونیستی‭ ‬دەکەنە‭ ‬ناو‭ ‬تێکوشانی‭ ‬ڕاستەقینەی‭ ‬بزاوتی‭ ‬کوردی‭ ‬ڕۆژھەڵات‭ ‬و‭ ‬بە‭ ‬ئامانج‭ ‬و‭ ‬مەبەستی‭ ‬مەرامدار‭  ‬بێت‭  ‬یاکو‭ ‬لە‭ ‬ڕووی‭ ‬نەزانی‭ ‬تا‭ ‬ئێستا‭ ‬زەربەی‭ ‬گەورەیان‭ ‬داوە‭ ‬لە‭ ‬ھەیکەلی‭ ‬خەباتی‭ ‬کوردی‭ ‬ڕۆژھەڵات‭ ‬و‭ ‬لە‭ ‬دروست‭ ‬بوونی‭ ‬دوبەرەکی‭ ‬و‭ ‬چەندبەرەکی‭ ‬و‭ ‬لەتبوونی‭ ‬حیزبە‭ ‬سیاسی‭ ‬و‭ ‬ڕەسەنەکانی‭ ‬ڕۆژھەڵاتی‭ ‬کوردستان‭ ‬وەکۆ‭ ‬‮«‬‭ ‬کۆمەڵە‭ ‬و‭ ‬دیموکرات‭ ‬‮«‬‭ ‬و‭ ‬تەنانەت‭ ‬پەرت‭ ‬و‭ ‬بڵاوە‭ ‬کردنی‭ ‬ڕای‭ ‬گشتی‭ ‬خەڵکی‭ ‬کوردستانی‭ ‬ڕۆژهەڵات‭ ‬لەناوخۆ‭ ‬و‭ ‬دەرەوەی‭ ‬وڵات‭ ‬ڕۆڵێکی‭ ‬کاریگەریان‭ ‬بینیوە‮«‬‭. ‬

بە‭ ‬ڕاستی‭ ‬دەبێ‭ ‬ھەموو‭ ‬تاکێکی‭ ‬کوردی‭ ‬کوردستانی‭ ‬ڕۆژهەڵات‭ ‬کە‭ ‬بە‭ ‬شێوازی‭ ‬ڕاستەقینەو‭ ‬لەسەر‭ ‬ئەساسی‭ ‬تەرخانکردنی‭ ‬ژیان‭ ‬لە‭ ‬پێناو‭ ‬ڕزگاری‭ ‬نەتەوەکەی‭  ‬و‭ ‬پێشبردنی‭ ‬دۆزی‭ ‬ڕەوای‭ ‬نەتەوەیی‭ ‬پێناوەتە‭ ‬ڕێگای‭ ‬پڕ‭ ‬ئێش‭ ‬و‭ ‬ئازاری‭ ‬خەبات‭ ‬و‭ ‬بڕیاری‭ ‬بەردەوام‭ ‬بوونی‭ ‬ھەتا‭ ‬کۆتایی‭ ‬ڕێگا‭ ‬داوە‭ ‬دەبێ‭ ‬ئەم‭ ‬پرسیارە‭ ‬لەخۆی‭ ‬بکات‭ ‬کە‭ ‬ئەم‭ ‬چین‭ ‬و‭ ‬گرووپە‭ ‬بە‭ ‬ڕواڵەت‭ ‬ڕۆناکبیر‭ ‬و‭ ‬سیاسەتمەدار‭ ‬و‭ ‬چالاک‭ ‬و‭ ‬ھتد‭ ...‬کێن‭ ‬و‭ ‬نوێنەر‭ ‬و‭ ‬تەمسیلی‭ ‬کامە‭ ‬ڕێباز‭ ‬و‭ ‬سیاسەتن‭ ‬و‭ ‬وتار‭ ‬و‭ ‬کردار‭ ‬و‭ ‬بیرۆکەکانیان‭ ‬لە‭ ‬کۆتاییدا‭ ‬دەکەوێتە‭ ‬خزمەتی‭ ‬کام‭ ‬ناوەندی‭ ‬سیاسەت‭  ‬یاخود‭ ‬کامە‭ ‬بەرەوە؟‭ ‬دۆستن‭ ‬و‭ ‬یار،‭ ‬یان‭ ‬نوێنەری‭ ‬شاراوەی‭ ‬نەیار‭ ‬و‭ ‬دوژمنن؟‭ ‬مەبەستی‭ ‬کەسییان‭ ‬ھەیە‭ ‬و‭ ‬دەیانەوی‭ ‬بەم‭ ‬شێوازە‭ ‬بگەن‭ ‬بە‭ ‬ئامانجە‭ ‬شەخسییەکانیان‭ ‬یان‭ ‬لە‭ ‬ڕۆی‭ ‬نەزانی‭ ‬کەڵک‭ ‬لە‭ ‬پۆتانسییەڵ‭ ‬و‭ ‬میراتی‭ ‬نەتەوەیک‭ ‬و‭ ‬خوێنی‭ ‬گیانبەختکردووانی‭ ‬ڕێگای‭ ‬ئازادی‭ ‬گەلی‭ ‬کورد‭ ‬وەردەگرن‭ ‬و‭ ‬خەڵکی‭ ‬کورد‭ ‬و‭ ‬ھێزە‭ ‬سیاسییەکان‭ ‬چی‭ ‬لەناوخۆی‭ ‬خۆیان‭ (‬کە‭ ‬ڕەنگە‭ ‬ئەم‭ ‬چەشنە‭ ‬دەڵاڵانە‭ ‬تەنانەت‭ ‬وەک‭ ‬ئەندام‭ ‬و‭ ‬سەرکردەش‭ ‬بن‭ ‬لەناو‭ ‬حێزبەکان‭ ) ‬چون‭ ‬دەبێ‭ ‬بەرەنگاریان‭ ‬ببنەوەو‭ ‬چۆن‭ ‬لێیان‭ ‬نزیک‭ ‬بن‭ ‬؟


PM:03:25:07/12/2019




ئه‌م بابه‌ته 181 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌