ڕامین و بانە، خۆڕاگریی تاك و بەكۆمەڵ

كورتەیەك دەربارەی "هەڵوێست"
جەمشید بەهرامی

ڕامین وەك نیشانەیەك بۆ خۆڕاگریی تاكێكی كۆمەڵگا لە نێو سیاچاڵەكانی سیستمێكی فاشیستی لە ژێر نێوی "ئێران"دا و بانە وەك نیشانەیەك بۆ خۆڕاگرییەكی بەكۆمەڵی شارێك لە بەرامبەر سیاسەتە فاشیستییەكانی ناوەنددا، لەم سەردەمەدا شایانی ئەوەن كە بە دەیان تێزیان لە ئاستی خوێندنی باڵادا لەسەر بنووسرێت. توخمەكانی پێكهتانی ئەو خۆڕاگریی و بەربەرەكانێی تاك و بەكۆمەڵانە چین؟ خۆڕاگریی تاك و كۆمەڵگا چۆن یەك دەگرێتەوە؟ بنەماڵە لە پەروەردەكردنی ئەو ورە پۆڵایینەدا چ ڕۆڵێك دەگێڕێ؟ بۆ گشتاندن و نەهادینەكردنی ئەو خۆڕاگرییە لە نێو هەموو چین و توێژەكانی كۆمەڵگادا دەبێ چی بكرێ؟ چالاكان و ڕێكخراوەكانی كۆمەڵگای مەدەنی چۆن دەتوانن ئەو هەلانە بۆ پتەو كردنی خەباتی مەدەنی بقۆزنەوە؟ حیزبەكان چۆن دەتوانن كۆمەڵگا هان بدەن و چۆن دەتوانن ڕێبەریی ئەو جووڵەكۆمەڵایەتییەكان وەدەست بگرن؟ ئەمانە و سەدان پرسیاری دیكە لەو بازنەیەدا دەكرێ گەڵاڵەی توێژینەوەگەلێكی تایبەت بەم پرسەوە بن تاكوو چیتر جووڵە كۆمەڵایەتییەكانمان "بێ‌سەر!/بێ ڕێبەریی!" یان بەواتایەكی دیكە كوێر نەبن، چونكوو تەنیا لە ئەگەری جووڵەی كۆمەڵایەتیی كوێردایە كە دەسەڵاتی فاشیستی دەتوانێت بە ئاسانی جووڵە كۆمەڵایەتییەكە سەركوت بكات یان بەلاڕێیدا ببات، هەروەها كە تا ئێستا كردوویەتی!
بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی كوردستانی ڕۆژهەڵات چەندە پێویستی بە هەستانەوەیەكی جیددی لە هەموو ڕەهەندەكانییەوە هەیە، بە سەدان قات پێویستی بە ڕۆچوونە (لە ڕێگای توێژینەوەوە) بە نێو جووڵە كۆمەڵایەتییەكاندا بۆ تێگەیشتن و چۆنییەتیی مامەڵەكردن لەگەڵ جووڵە كۆمەڵاتییەكانی داهاتوودا بە ئامانجی وەدەستخستنی زۆرترین دەسكەوت. بێگومان ئەوەی كە لەم سەردەمەدا ئاراستەی خۆڕاگرییەكانی ڕامین و خەڵكی شاری بانە لەیەك گرێ دەدات و دەیكاتە خۆڕاگری و بەربەرەكانێی دوانەی "تاك و بەكۆمەڵ" لەبەرامبەر سیستمێكی فاشیستی بۆمبڕێژكراودا، هەڵدانەوەی لاپەڕەیەكی نوێیە لە بزووتنەوەی ڕزگاریخوازیی گەلی كورد لە كوردستانی ڕۆژهەڵاتدا.
بێگومانە ئەمانە ڕواڵەتی ئەم دوانەیەن: یەكەم، ڕامین بە تەنیا زیندانییەكی سیاسیی نییە، ڕامین هێمای خۆڕاگری و نەبەزین و هەستانەوەی نەوەیەكی نوێیە لە كوردستانیڕۆژهەڵاتدا كە چیتر كۆنەپارێز نییە، خۆی لە پشتی بانگەشە بریقەدارەكاندا ناشارێتەوە و نوخبەیەكی ڕێوی سیفەت نییە؛ ڕامینەكان زۆرن و ڕۆژ لە دوای ڕۆژ ئەژماریان زیاتر دەبێت و مزگێنیی داهاتوویەكی درەوشاوەیان پێیە، ڕامین نیشانەیەكە بۆ پراگماتیزمی نەوەی ئەم سەردەمە، ڕامینەكان هاوڕێی ڕۆژە سەخت و مەشخەڵ بەدەستانی شەوەزەنگە تاقەت پڕووكێنەكانن. دووهەم، بانە دەست لەملانی ئازادییە و وەك ئاربەبا قورس و قایم ڕاوەستاوە، بانە پشتی بە مێژووی نەبەزینی گەلەكەیەوە قایمە، ئەوەی لەم ڕۆژانەدا لە بانەدا دەبینرێ درێژەی خۆڕاگریی شاری سنەی قارەمانە، درێژەی كۆچی مێژوویی مەریوانە، درێژەی مێژوویەكە لە نافەرمانیی مەدەنیی گەلی كورد لە كوردستانی ڕۆژهەڵاتدا، بانە خەریكی نووسینەوەی لاپەڕەیەكی نوێ و تۆماركردنی مێژوویەكی نوێیە كە ئەگەر نەڵێین لە جیهاندا لانیكەم لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بێوێنەیە. ئایا بەس هۆنینەوەی سروودی حیماسی و لاواندنەوەی شاعیرانەی خۆڕاگرییەكانی ڕامین و خەڵكی شاری بانە و خەباتی فەیسبووكی دەبێتە بزە بۆ سەر لێوی ڕامین و دایك و باوكی ڕامین یان دەبێتە نان بۆ سەر سفرەی خەڵكی شاری بانە و كاسبكارانی كوردستانی ڕۆژهەڵات؟ لەم هەل و مەرجەدا دەبێت چاویلكەی خەباتی ڕۆمانتیكیی مەجازی لە چاو دەربهێندرێن، لانیكەم ئاكادیمیسیەنەكان و خوێندەوارانی كورد كە شارەزای لێكۆڵینەوە و شێوازەكانی توێژینەوەن دەبێت چاویلكەی زانست لە چاو بكەن و وەك ڕامین و خەڵكی شاری بانە بەكردەوە ئەركی مێژووییان بەجێبهێنن. 
بانگەشە و هات و هاواركردن و تاوانباركردنی حیزبەكان و چالاكانی سیاسی و مەدەنی و ڕۆژنامەنووسان و ئەم و ئەو هیچ لە باروودۆخەكە ناگۆڕێت و جگە لە "ئیستمنایەكی زیهنی" شتێكی دیكە نییە. ئەوەی كە بەدرێژایی ئەم ساڵانە لە بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی كوردستانی ڕۆژهەڵاتدا وەك بۆشاییەكی زەبەلاح خۆدەنوێنێ، ئاوڕنـــەدانەوەی تاكی ئاكادێمیكی كوردە لە جووڵە كۆمەڵایەتییەكان، واتە ئەكتی سیاسی یان لانیكەم ئەكتی نەتەوەیی هەر كەسێك بە پێی پێگەی كۆمەڵایەتی و زانستی دەبێت جیاواز بێت، ئەركی خوێندەوارێكی كورد زۆر جیاوازە لە تاكێكی ئاسایی كۆمەڵگا. بێگومان كێشە بنەڕەتییەكە بەشێكی دەگەڕێتەوە بۆ خوێندەوارانی كورد كە نەیانتوانیوە بە زمانی زانستی لە جووڵە كۆمەڵایەتییەكان بكۆڵەنەوە و لە دووتوێی توێژینەوەدا بەڵگەمەندیان بكەن. خوێندنەوەی كۆمەڵگا و دەستنیشانكردنی خاڵە ئەرێنی و نەرێنییەكان لە پەنای جووڵە كۆمەڵایەتییەكانی سەرشەقامدا، مزگێنیی بزووتنەوەیەكی پڕدەسكەوت بە داهاتوو دەدات، بەڵام تا كاتێك ئەكتی سیاسی یان نەتەوەیی خوێندەوارێك لەگەڵ تاكێكی ئاسایی كۆمەڵگادا هیچ جیاوازییەكی نەبێت بێگومان بەردەوام بینەری هەرەسهێنانی بەبێ دەستكەوتی جووڵە كۆمەڵایەتییەكان دەبین.

PM:11:40:12/05/2018




ئه‌م بابه‌ته 81 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌