كێشەی نێوان ئەحمەدی نەژاد و سەرۆكی قوەی قەزاییە و بەدواهاتەكانی

دارا قوڕەیشی

ماوەیەكە ئاستی كێشەكانی نێوان مەحموود ئەحمەدی نژاد سەرۆك كۆماری پێشووی ئێران لە دوو دەوڵەتی نۆهەم و دەیەم و سادقی لاریجانی سەرۆكی قوەی قەزاییەی ئێستا قوڵتر بووەتەوە و هێرش و ڕەخنە و تۆمەتباركردن و لەقاودانی یەكتر لە گەندەڵیی دارایی و ئیداریی وەك سەرۆك كۆماری پێشوو و سەرۆكی قوەی قەزاییە بە شێوازی بەرچاو لە ڕاگەیاندن و تۆڕە كۆمەڵایەتییەكاندا زیادتر پەرەی ستاندووە.
مەحموود ئەحمەدی نژاد هەر لە سەرەتای هاتنە سەر دەسەڵاتی كۆماری ئیسلامی یەكێك لە مۆرە سەرەكییەكانی بازنەی دەسەڵات بووە و جیا لەوەی وەك یەكێك لە بەرپرسانی ئەمنی و دامەزرێنەرانی سپای پاسدارن بووە، لە ڕووبەڕووبوونەوە و سەركوتكردنی داخوازییە ڕەواكانی كۆمەڵانی خەڵكی كوردستاندا ڕۆڵی بەرچاوی هەبووە، پێش گرتنە دەستی پۆستی سەرۆك كۆماری زۆر پۆستی دەوڵەتیی وەك فەرمانداریی شارەكانی خۆی و ماكۆ لە كوردستان، یەكەمین پارێزگاری ئەردەبیل و شارەوانیی شاری تاران و هتدی بەدەستەوە بووە.
سادق لاریجانی سەرۆكی قوەی قەزاییەی كۆماری ئیسلامی یەكێك لە پێنج برای لاریجانی و لە مۆرە سەرەكییەكانی ڕژیمی ئێرانە كە بەدرێژایی تەمەنی كۆماری ئیسلامی بەشێكی زۆر لە پۆستە گرینگەكانی دەسەڵاتییان بەدەستەوە بووە و هەموو لە سەرەوەی حیزبی بناژۆخواز و لە نزیكترین كەسەكانی ڕێبەری كۆماری ئیسلامیی خامنەیین، و لە ئیستاشدا دووبرا سادق لاریجانی و عەلی لاریجانی سەرۆكایەتی دوو دەسەڵاتی بناغەیی قووەی قەزاییە و پارلەمانی ئێرانیان بە دەستەوەیە و هەروەها بە گوتەی لێكۆڵەران بەدوای مەرگی خامنەیی، سادقی لاریجانی شانسی بەهێزی بۆ ڕێبەری داهاتوو دەبێ.
سادق لاریجانی بە هۆی پێشێلكاریی مافی مرۆڤ لە ئێران و بەرپرس بوون لە دەركردنی زۆرێك بڕیاری ئێعدام، سەنگسار و بڕینی دەست و پێ و هتد لە كێسەكانی سیستەمی قەزاییە و ناوی لە لیستی ڕەشی گەمارۆی دارایی و هاتووچۆی 17كەسی دەسەڵاتداری ئێران، لەلایەن یەكێتی ئۆرووپادا تۆمار كراوە.
لێرەدا بە پێویستی دەزانم پێش شیكردنەوەی هۆكار و دەرئەنجامی كێشەی نێوان ئەحمدی نژاد و سادق لاریجانی سەرەتا ئاماژە بەوە بدەم جۆری باڵانسی هێز و مۆدێلی سێ دەسەڵاتی قوەی جێبەجێكار (سەرۆك كۆماری/موجریە)، یاسادانان (پارلەمان/موقەنەنە) و دادوەری (قەزاییە) لە كۆماری ئیسلامیدا بە ڕواڵەت دابەشكاری هێز و هەركامە دەسەڵاتی سەربەخۆ نمایش دراوە و لەناوەرۆك و دەستووردا دەسەڵاتی موتڵەقە لە دەستی ڕێبەری كۆماری ئیسلامی، شورای نیگەهبان و  ویلایەتی فەقیه دایە كە ئەوان بەپێی خواست و ویستی خۆیان دەسەڵات لە نێوان دام و دەزگا و كەسایەتییەكاندا دابەش دەكەن.
بۆ نموونە لە ئەسڵی نەوەد و هەشتی یاسای بنەڕەتی و دەستووری كۆماری ئیسلامیدا دەسەڵاتی شرۆڤە و هەڵێنجاندنی خاڵ و بڕگە دەستوورییەكان دراوەتە شورای نێگەهبان كە پەسەندی سێ لەسەر چواری هەڵێنجاندنی ئەم شورایە لەسەر هەر بڕگەیەك دەبێتە بڕیار بۆ جێبەجێ كردنی قوە و دەسەڵاتەكانی پارڵەمان، جێبەجێكردن و داد و قەزاییە.
بەبوونی ئەم بڕگە دەستورییە شوورای نیگەهبان سویچی زیاد و كەم كردنی دەسەڵاتی دام و دەزگاكانی كۆماری ئیسلامی بە دەستەوە هەیە و بە ویستی خۆی لەهەركاتدا بیەوێت دەتوانێ تەفسیرێكی دڵخوازی خۆی لە بڕگە دەستوورییەكان بدات .
دەبینین باڵی خامنەیی بە دوای سەركەشی و تەمكین نەكردنەكانی ئەحمەدی نژاد لە بەرامبەر بۆچوون ویستەكانی خامنەیی، ستراتیژی كەم كردنەوەی دەسەڵاتی قوەی موجریە و سەرۆك كۆماری بەپێویست زانی و بۆیە لە ڕێكەوتی 12/4/1391 شورای نیگەهبان بە ڕوونی باس لە بڕیاری هەڵێنجاندنی ئەم شورایە سەبارەت بە ئەسڵی سەدوسێزدە لە یاسای دەستووری كۆماری ئیسلامی و دەسەڵاتی سەرۆك كۆمار دەكات و بەم پێیە مافی چاوەدێری بە چۆنییەتیی جێبەجێكردنی یاسای دەستووری كۆماری ئیسلامی لە سەرۆك كۆمار دەستێنێتەوە.
سەرهەڵدانی ئەم كێشانە كە لە ئێستادا بەشی نێوان ئەحمەدی نژاد و سادق لاریجانی بەرچاوە، لە ڕاستیدا لایەنی بەرینتر و كۆنتری لە ناو دەسەڵاتی كۆماری ئیسلامیدا هەیە و دەتوانین بڵێن دەسەڵاتی كۆماری ئیسلامی لە ناوخۆیدا كرمۆڵ بووە و نە هەر ئەوەی مەودای كۆمەڵانی خەڵك و دەسەڵات زۆر و ئاڵۆز پڕ لە كیشە و ناڕەزایەتییە بەڵكوو كێشەی نێوان باڵەكانی دەسەڵات جاربەجار ئاڵۆز و قووڵتر دەبێتەوە، بۆ سەلماندنی ئەم مەبەستە لە هەموو ڕەهەندی كێشەكان، زۆر نموونەی دینامیزمی هەیە وەك كێشەی ڕێفۆرمخوازان و بەیتی ڕەهبەری و بناژۆخوازان و ناوخۆی بناژۆخوازان، ڕۆڵی سپای پاسداران لە پاوانكردنی دەسەڵات و هتد.
بەڵام لێرەدا بەتایبەتی باسی چۆنییەتیی كێشەی ئەحمەدی نژاد و لاریجانی یاخود لاریجانییەكانە و بۆ ئەوە ئەگەر لە ملمڵانێی ئەحمەدی نژاد و هاشمیی ڕەفسەنجانی لە خولی نۆهەمی هەڵبژاردنەكانی سەرۆك كۆماری تێبپەڕین كە ڕاشكاوانە عەلی خامنەیی پشتیوانی خۆی لە ئەحمەدی نژاد لە بەرامبەر ڕەفسەنجانی و لایەنەكانی تر دەربڕی و بووە هۆی ئاڵۆزی و مەودای زیاتری نێوان دەسەڵاتدارانی كۆماری ئیسلامی و هەروەها بووە هۆی لەدەستدانی ڕۆڵی متمانە بە خامنەیی وەك ڕێبەری بێلایەنی كۆماری ئیسلامی كە ئاكامەكەی بۆ خامنەیی لە درێژەی كاری ڕەها و بێ پرسانەی ئەحمدی نژاد لە خولی نۆهەم، زیادبوونی ڕەخنە و گوشارەكان لە ڕۆلی ڕەهبەریی زیاتر كرد و چارەنووسی ناڕەزایەتییەكانی هاشمیی ڕەفسەنجانیش بە خامنەیی سەرەتا بووە هۆی  لێوەرگرتنەوەی ئیزنی خیتابی نوێژی هەینی و دواتر گیانلەدەستدانی كە گومانی زۆری هۆی مەرگی لە تیرۆركردنی بە دەستی باڵی ڕێبەری كۆماری ئیسلامی، هەیە.
لە ڕاستیدا كێشە و هێرشەكانی ئەحمەدی نژاد بە لاریجانی و قوەی قەزاییە بە گشتی ڕووبە باڵی دەسەڵاتی عەلی خامنەیی، ڕێبەری كۆماری ئیسلامییە و دەستپێكی ئەم كێشانە لە "دەست ماچ نەكردنی" خامنەیی لەلایەن ئەحمەدی نژاد لەبۆنەی تەنفیزی دەیەم بەپێچەوانەی بۆنەی تەنفیزی سەرۆك كۆماری لە خولی نۆیەم كە بەشانزییەوە دەستی خامنەیی ماچ كرد و چاوەڕوانییەكان ئەوە بوو سەبارەت بەوەی ئەحمەدی نژاد لە خولی یەكەمی سەرۆك كۆماری بە پشتیوانی ڕاستەوخۆی بەیتی ڕێبەری و خامنەیی هاتووەتە سەركار، زۆر گوێرایەڵی بێ ئەملاولای بۆچوونەكانی خامنەیی بێت  بەڵام بە پێچەوانە ململانێكانی ئەم دوو لایەنە درێژەی كێشا و لە دانانی مەشایی بەبێ پرسی خامنەیی بۆ پۆستی جێگری یەكەمی سەرۆك كۆماری، دژكردەوەی خامنەیی لێكەوتەوە و بووە هۆی ئەوەی خامنەیی ئۆلتیماتۆم و بڕیاری وەلانانی مەشایی وەك جێگری یەكەمی سەرۆك كۆماری بە ئەحمەدی نژاد ڕابگەیەنێ، كە ئەحمەدی نژاد وەك سەرهەڵسوران بۆ یەك حەوتو زیاتر بڕیارەكەی خامنەیی ڕاگرت و نەیبردە بواری جێبەجێكردنەوە.
ئەم كێشانە لە دەوری دەیەمی سەرۆك كۆماریی ئێران بەردەوام بووە كە بەشێكی كەوتووەتە بەرچاوی میدیا و بەشێكی زۆریشی بەنهێنی ماوەتەوە و بە كورتی ئاماژە بە چەند نموونە كردەوی ئەحمەدی نژاد دەدەم وەك گۆڕینی سەرۆكی ڕێكخراوی حەج و زیارەت، لابردنی وەزیری دەرەوە مەنوچێهری مۆتەكی، لابردنی حەیدەر مۆسلێحی وەزیری ئیتلاعات، دانانی نوینەرایەتیی سەرۆك كۆمار لە وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و هتد كە هەموو بە ناڕەزایەتیی خامنەیی بە دوور لە عورفی ڕژیمی كۆماری ئیسلامی و بێ پرسی ڕێبەر بە ئەنجام گێشتووە و بووە هۆی دژكردەوەی خێرای خامنەیی، تەنانەت خامنەیی بە ئەحمەدی نژادی ڕاگەیاند هیچ وەزیرێكی تر نابێ لەسەر كار لابچێت و لە چەند بابەتییاندا تەنانەت نامەی فەرمیی تایبەتی بۆ وەزیرەكان نووسیوە كە بە فەرمانی من دەبێ لەسەر پۆستی خۆتان بمێنەوە و بە ناچار ئەحمەدی نژاد ملكەچ بووە.
خامنەیی بە وەڵامەكانی لە ڕێگەی خوتبە و نامە نهێنییەكانی بۆ ئەحمەدی نژاد و ڕەتكردنی بڕیارەكانی ئەحمەدی نژاد، مەشروعییەتی جێگە و پێگەی نێو باڵی ڕێبەری لە ئەحمەدی نژاد دەستاندەوە، خامنەیی لە تێپەڕبوونی دوو ساڵی دوایی خولی دەیەمی سەرۆك كۆماری، ددانی بەجەرگدا دەگرت و ژێربەژێر لە ڕێگەی پارلەمان بە سەرۆكایەتیی عەلی لاریجانی و قوەی قەزاییە بە سەرۆكایەتی سادقی لاریجانی، پیلانی بۆ كزكردنی دەسەڵات و نزیكانی ئەحمەدی نژاد دادەڕشت، بۆیە ئەحمەدی نژاد بە هەستپێكردنی ئەم پیلانانە و ئەوەیكە بووەتە مۆرەی سووتاوی دەستی خامنەیی، لە كاتێكدا قورسایی هێزی خۆی لە ئیستادا بۆ شەڕی ڕاستەوخۆ لەگەڵ خامنەیی نەدەدیت و نایبینێ، بۆ وەڵامدانەوەیان بە بەربەرەكانێ، كوتان و لەقاودانی گەندەڵییەكانی برایانی لاریجانی هەستاوە.
ئەحمەدی نژاد لە ڕۆژی یەكشەممە 21ی ڕێبەنددانی 1391ی هەتاویدا بە بڵاوكردنەوەی فیلمی داوای بەرتیل وەرگرتنی فازل لاریجانی لە سەعید مۆرتەزەوی بۆ جێبەجێ كردنی كاری نایاسایی، بە بەڵینی یارمەتی لۆبیگەری براكانی خۆی لە سەرۆكایەتی دوو دەزگای دەسەڵاتی پارلەمان و قەزاییە و نمایشدانی لە كۆبوونەوەی فەرمیی پارلەمان ویستی بە تیرێك چەن نیشان بپێكێت و جێگە و پێگەی هەموو برایانی لاریجانی بخاتە ژێر پرسیار، كە عەلی لاریجانی سەرۆكی پارڵەمان لە كۆتاییدا ئەحمەدی نژادی لە بینای پارلەمان دەركرد. 
هەوڵ و كێشەكانی ئەحمەدی نژاد و لاریجانییەكان دژبەیەك بە كۆتاییهاتنی خولی دەیەمی سەرۆك كۆماری كۆتایی پێنەهات و باڵی خامنەیی و لاریجانی بە مەبەستی كۆنتڕۆڵی كاریگەریی ئاراستەی كاری بازنەی ئەحمەدی نژاد، بە پێشگرتن و ڕەدی سەڵاحییەتی ئەحمەدی نژاد و نزیكانی لە دەوڵەتی نۆیەم و دەیەم بۆ هەڵبژاردنەكانی خولی 11 و 12ی سەرۆك كۆماری، كردنەوەی پەروەندە و كێیسی قەزایی و دەستبەسەر كردنی نزیكانی ئەحمەدی نژاد وەك حەمید بەقایی، سەعید مۆرتەزەوی، ئەبۆلقاسمی فەقیه، بەهمەن شەریف زادە، مەسعود زەریبافان، عەلی ئەكبەر جەوانفێكر، محمد شەریف مەلەك زادە، محمد ڕەزا ڕەحیمی، ئێسفەندیار ڕەحیم مەشایی، عەبدۆلڕەزا داوەری، ئازادە ئەردەكانی و عەباسی ئەمیری فەر و هتد، درێژەی هەبووە و هەروەها لە بەرامبەردا دژكردەوەكانی بازنەی ئەحمەدی نژاد بە گوێنەدان و وەڵام نەدانەوەی بۆچوونی خامنەیی بۆ خۆنەپاڵاوتنی ئەحمەدی نژاد بۆ خولی دوازدەیەمی سەرۆك كۆماری، دەربڕینی ناڕەزایەتی تۆڕی ئەحمەدی نژاد و ڕەخنە، لەقاودان و هێرشكردنە سەر قوەی قەزاییە و بنەماڵەی لاریجانی و سازمانی ئیتلاعاتی سپای پاسداران, بەشێوازی نووسینی نامەی كراوە ڕووبە كۆمەڵانی خەڵكی ئێران و هەروەها بڵاوكردنەوەی كورتە فیلمی گوتارەكانیان لە تۆرە كۆمەڵایەتییەكان درێژەی هەیە.
لە ئاكامدا و لەم دۆخە هەستیارە بۆ ڕژیمی ئێران دەرەنجامی ئەم كێشانە و دژكردەوەكانی ئەحمەدی نژاد و لەقاودانی گەندەڵی و كەم و كۆڕییەكانی خامنەیی، بنەماڵەی لاریجانی و قوەی قەزاییە وەك تەنیاخاڵی شاراوەی ڕژیمی كۆماری ئیسلامی ئەوەندەی تر ئاماژەیە بە دەرخستنی ڕووی دزێوی كۆماری ئیسلامی و خاوەن دەسەڵاتەكانی ڕژیمی كۆماری ئیسلامی لە ئاستی ئێران و جیهان، و هەروەها كاریگەری لە سەر بزووتنەوە جەماوەری، مەدەنی و ئازادیخوازانەكانی ئێران دەبێ و لە كۆتاییدا لەوانەیە خامنەی چیتر بەسەندە نەكات بە پیلان و گوتارە تەشەراوییەكانی لە پشت میكرۆفۆن بۆ كۆنتڕۆڵی كردەوەكانی ئەحمەدی نژاد و ناچار بێت بڕیاری دیاریكردنی چارەنوسی ئەحمەدی نژاد لە جۆری یەكێك لە مۆدێلی چارەنووسی سەرۆك كۆمارەكانی پێشوو بدات.


PM:11:58:09/01/2018




ئه‌م بابه‌ته 482 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌